Destinacije ::

Kosovo i Metohija je zemlja hramova i zemlja podviga, zemlja Raspeća i zemlja Vaskrsa. Ova oblast za Srbe nije deo teritorije, nego onaj kamen koji se ugrađuje u temelj i bez kojeg je nemoguće opstati u burama ovoga sveta. Na Kosovu i Metohiji je temelj srpske duše, države, etike, vere i kulture. Putnik koji to ne uspe da shvati, nije ništa shvatio o Srbiji.“

Kosovo je oblast izuzetno burne istorije, poprište epskih bitaka koje su se na njegovoj zemlji odigrale, mesto utvrđenja jedne vere, oblast koja je integralni deo karaktera i svesti čitavog jednog naroda. Sedište oblasti je grad Priština. Reč Kosovo dolazi od slovenske reči kos, ime za jednu vrstu crne ptice na srpskom jeziku. Metohija potiče od vizantijsko grčke riječi μετόχια, koja označava zemlju u vlasništvu pravoslavne crkve. Oblast je tako nazvana zato što su se neka od imanja Srpske pravoslavne crkve nalazila upravo na ovom području. Ovo zemljište su crkvi dodjelili srpski srednjovjekovni vladari.

Prvi poznati podaci koji govore o istoriji Kosova, datiraju od pre otprilike 3000 godina, u vreme kraljevine Dardanije, čiji su stanonvnici bili Iliri, za koje se smatra da su preci današnjih Albanaca. Rimljani su najduže gospodarili ovom oblašću, počev od 160 godine p.n.e., kada su je za vreme ilirskih ratova osvojili i nakon čega ulazi u sastav provincije Gornje Mezije. Slovenska plemena su počela naseljavanje balkanskog poluostrva u VI i VII veku. Preci Srba su počeli da naseljavaju Kosovo približno dva do tri veka nakon talasa doseljavanja Slovena u VII veku. Nakon dolaska Slovena, Arbanasi, preci današnjih Albanaca su se povukli u planine i na arbanaško primorje, naročito južno od Skadra.

Prva slovenska država na tom tlu je bila Bugarsko Carstvo, čija se vlast smenjivala za vizantijskom, sve do kraja XII veka. Početkom XIII, nakon dugogodišnjih borbi sa Vizantijom, župani novonastale srpske države su svojim posedima priključili i Kosovo. Naredna dva veka Srbi grade mnoge crkve i zadužbine u ovoj oblasti, koja u tom periodu postaje i njeno kulturno i nacionalno središte. Nakon Kosovske bitke, mada ne odmah, prevlast nad ovim područjem preuzimaju Turci, i etnički sastav kosovskog stanovništva polako počinje da se menja. Krajem XVII veka došlo je do čuvene Velike seobe Srba, 1690. godine koju je predvodio tadašnji patrijarh srpske pravoslavne crkve Arsenije III Čarnojević, kada je sa patrijarhom peške ili na kolima u Vojvodinu i Mađarsku otišlo oko 100.000 srpskih duša. Nakon balkanskih ratova i proboja Solunskog fronta, Kosovo ulazi u sastav novostvorene Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, zatim kraljevine Jugoslavije, pa SFRJ i na kraju Republike Srbije.

Šar planina predstavlja 85km dugačak, visoki obod južne Srbije. Smatra se da planina svoje ime duguje šarenilu, raznobojnosti i živim bojama planinskih livada i pašnjaka, a poznata su i druga imena koja je u prošlosti nosila, kao što su Skardus, Carska planina i Monte Argentaro koji datiraju iz srednjeg veka. Zbog njene izuzetne lepote 1993. godine proglašena je nacionalnim parkom. Glavni greben ove planine ima više od 100 vrhova, koji prelaze visinu od 2000 metara i preko 30 koji su viši od 2500m. Najviši vrh planine je Bistra, na čak 2652m nadmorske visine. Moćna snaga leda izbrazdala je tokom mnogih godina na ovoj planini veliki broj klisura, kanjona i slapova, reka i potoka. Izgled Šare se veoma razlikuje u odnosu na stranu sa koje se posmatra. Sa jugoistočne, makedonske, strane, ova planina deluje pitomo, dok sa severozapadne, podseća na Alpe i pokazuje svoju surovu stranu. I pored znatnih visina i surovosti Šar planina je prohodna u svim pravcima.

Na Šar planini se nalazi gotovo dve hiljade biljnih vrsta što čini oko polovinu ukupne srpske flore i oko 15% evropske. 339 balkanskih endemita, od kojih su 18 lokalni endemiti, prisutni su isključivo na ovom masivu, kao što su hajdučica kralja Aleksandra, šarplaninski karanfilić, šarplaninski šafran, šarska divizma, šarska ptičja trava i drugi. Nacionalni park Šar planina ima bogat i raznovrstan životinjski svet koji obuhvata oko polovinu ukupne nacionalne faune i koji predstavlja sklonište divljim vrstama koje se danas retko nalaze u prirodi, a mnoge su ugrožene u čitavom svetu.

U parku živi 147 vrsta dnevnih leptira, 45 vrsta vodozemaca i gmizavaca, oko 200 vrsta ptica i 32 vrste sisara, što ga čini jednim od faunistički najbogatijih područja Evrope. Pored toga što ovaj nacionalni park predstavlja svojevrsnu riznicu prirodnih vrednosti, izuzetno je dragocen i kao kolevka srpske duhovnosti, državnosti i istorije. Na ovom području se nalazi 45 crkava i manastira podignutih u periodu od XII do XVI veka. Tu su isposnica i manastir svetog Petra Koriškog iz XIII veka, crkva svete Petke iz XIV veka , manastir svete. Trojice iz XV veka, ostaci Dušanovog grada i manastirskog kompleksa sveti Arhangeli iz XIV veka nadomak Prizrena, i drugi spomenici kulture od najvećeg nacionalnog značaja.

Gorske oči su jezera koja se nalaze na Šar planini, nastala ledničkom erozijom. Opštini Štrpce pripada sedam ovakvih jezera koja se smatraju među najlepšima. Ona leže u cirkovima, odnosno udubljenjima iz kojih su polazili moćni planinski lednici i takva jezera se nazivaju cirkna. U zavisnosti od vremenskih prilika sva jezera su pod snegom i ledom od novembra do maja. Najpoznatije je Livadičko jezero, poznato i kao Štrbačko, na 2173m nadmorske visine. U jezeru živi unesena potočna pastrmka koja se zbog surovih uslova života ne može razmnožavati. Providnost jezerske vode je potpuna do samog dna. Tu su još i Donje i Gornje Blateštičko jezero, Mali i Veliki vir, koje je jedino koje presušuje u toku leta, i Malo i Veliko Jažinačko jezero koja se nalaze u veoma krševitim cirkovima.

Ski centar Brezovica je poznati turistički centar na severozapadnoj strani planine Šare jedinstven je sportsko rekreativni kompleks na nadmorskoj visini od 900 do 2.500 metara. Od Prištine je udaljen oko 60km. Zbog svoje alpske prirode i visokoplaninskog ambijenta Brezovica i njena neposredna okolina podseća na najpoznatije evropske turističke centre. U najvišim delovima sneg se zadržava i do 280 dana godišnje. Prostrane skijaške terene ovog ski centra čini sistem od 5 žičara i 5 ski-liftova, međusobno je povezano 16 km skijaških staza prosečne dužine od po 3km na kojima se istovremeno može oprobati 50.000 skijaša. Brojna uspešno održana takmičenja državnog i međunarodnog ranga uvrstili su Brezovicu u medjunarodne takmičarske centre. Leti se turisti na Brezovici prepuštaju bliskom dodiru sa prirodom kroz organizovana pešačenja, rekreaciju, izlete, lov i ribolov i obilasku brojnih kulturno – istorijskih spomenika ove oblasti.

Batlavsko jezero je veštačko jezero na Kosovu i Metohiji, između varošica Orlan i Batlava, oko 20 kilometara severoistočno od Prištine. Nalazi se na reci Batlavi, u slivu Laba, gde je podignuta brana 1958. Dužina jezera oko 9 km, a širina u proseku jedan kilometar, dok je ukupna površina oko 10 km². Jezero je turistički veoma značajno i izuzetno je bogato ribom. Ime je dobilo po reci i mestu Batlava.

Jezero Gazivode je veštačko jezero nastalo pregrađivanjem reke Ibar u njenom gornjem toku. Nalazi se u opštini Zubin Potok, na severu Kosova i Metohije. Jezero je dugačko 24 kilometra, a brana visoka 107m. Interesantno je da je brana izgrađena od prirodnih materijala kao što su kamenje, zemlja i glina i kao takvo predstavja jedno od najvećih u Evropi. Osnovna namena ove brane je navodnjavanje Kosovske nizije, ali ima i manju hidrocentralu koja se nalazi u istoimenom mestu. Iako pored jezera nema ugostiteljskih objekata i infrastruktura nije prilagođena turistima, ovo jezero svake godine posećjuje veliki broj ljudi, što meštani okolnih sela i gradova, što stanovnici drugih delova Kosova. U podnožju ove planine se nalazi i Manastir Crna Reka.

Novo Brdo je grad i središte istoimene opštine u centralnom delu Kosova. Tu je bio smešten srednjovekovni grad i rudnik. Leži na Velikoj Planini severno od Gnjilana. Oko ruševina grada Novog Brda mnogobrojni su ostaci starog rudarstva i rudarskih naselja. Mesto je nastalo prvih godina vlade kralja Milutina u XIII veku. Tu su se u velikom broju naselili nemački rudari Sasi. Prvi put se pominje 1326. već kao poznato rudarsko i trgovačko središte. Smatra se da je grad u svojim najboljim godinama imao oko 40.000 stanovnika, što je za to vreme bilo mnogo. Novobrdski rudnici bili su u XV veku naročito poznati po proizvodnji glamskog srebra. Ova vrsta srebra sadržala je u sebi i do 33% zlata. Smatra se da bi despot Đurađ Branković, bez znatnog prihoda iz ovog bogatog rudnika bio prognan iz svoje zemlje.

Trepča je još jedno veliko ležište olovo-cinkane rude u Srbiji, poznato takođe još iz vremena kralja Milutina. Za zaštitu rudnika, podignuta je tvrđava Ćutet, a vađenje srebra, olova i gvožđa, nastavljeno je i posle propasti Srpske despotovine, sredinom XV veka. Spada među najveća ležišta u Evropi. Danas, međutim, veći deo kombinata Trepča nije operativan, a dodatni problem predstavlja zastarela i dotrajala oprema.

Municipium Dardanorum DD je nekadašnji rimski grad i značajan privredni centar u dolini Ibra, u blizini sela Sočanica, 27 km severno od Kosovske Mitrovice. Rimsko naselje u Sočanici osnovano je u II veku nove ere. Ovaj grad predstavlja jedan od najznačajnijih rudarskih centara Gornje Mezije. U to vreme rimsko stanovništvo se naseljava u ove krajeve zbog rudnih nalazišta olova, cinka i zlata. Krajem IV veka grad Sočanica je opusteo. Na podijumu u centru foruma podignut je hram posvećen Antinoju. U III i IV veku sagrađene su žitnice, a južno od foruma je bazilika i delovi vodovoda.

Zvečan je bio srednjovekovni grad, sada u ruševinama, na ušću reke Sitnice u Ibar, ali se predpostavlja da se na tom mestu nalazilo naselje još u praistoriji. Dominira dolinom u kojoj su se ukrštali važni karavanski putevi. Za vreme vladavine Nemanjića u Zvečanu, nalazio se jedan od kraljevskih dvorova. U njemu je zadavljen Stefan Dečanski 1331. godine, a tu je 1323. godine sahranjen i njegov brat Konstantin Nemanjić.

Osnova tvrđave prilagođena je konfiguraciji terena i ima nepravilan, izduženi oblik. Sastojala se iz tri dela. Gornji grad se nalazio na samom vrhu brda i okružen sa pet kula, čuva ostatke glavne, takozvane donžon kule osmougaone osnove, crkve sv. Đorđa, koju je podigao Stevan Nemanja i cisterni. Osnovna uloga grada bila je kontrola okolnih puteva, a služio je i kao zaštita za rudnik Trepču. Pored toga u severnom delu grada je pronađen podzemni lagum koji se spuštao do izvora u podnožiju brda na kome je Zvečan podignut,a pronađeni su ostaci još jednog potencijalnog izlaza iz podzemnih laguma. U mestu Brnjaci leže ostaci dvora kraljice Jelene Anžujske, koja je u njemu umrla.

Gazimestan je uzvišenje od 626m nadmorske visine, na 5km Prištine, na kome je vođena epska Kosovska bitka. Na uzvisini se danas nalazi Spomenik kosovskim junacima, dok je kilometar prema selu Lazarevu Muratovo turbe, koje označava navodno mesto njegove smrti. Tu je 1989. godine podignut stub od belog mermera na kome je ispisan čuven natpis despota Stefana Lazarevića.

Kosovski boj zbio se na Vidovdan, u utorak, 15. juna 1389. po starom, a 28. juna 1389. po novom kalendaru. To da je bitka bila presudna za očuvanje hrišćanskih država odnosno napredovanje osmanskog carstva znalo se kako po dugačkim i temeljnim pripremama na obe strane, tako i po tome što su u boju učestvovali i sultan Murat I, sa oba svoja sina, Jakubom i Bajazitom, na jednoj, odnosno knez Lazar Hrebeljanović, zajedno sa brojnim srpskim vlastelinima toga doba. Tadašnji vladar Kosova bio je ozloglašeni Vuk Branković, koji uprkos narodnom predanju prenošenom putem narodnih pesama nije zaista izdao Kosovo niti kneza Lazara. Sultan Murat I je ubijen u toku boja. Smatra se da ga je ubio nepoznati srpski plemić. Neki izvori kažu da se taj ratnik zvao Miloš Obilić.

Neki izvori navode da to istorijski nije sasvim potkrepljeno činjenicama. U svakom slučaju Miloš Obilić ostaje simbol za hrabrost i srčanost junaka koji je u sebi smogao snage da pogubi jednog sultana, znajući da će odmah nakon toga i sam nastradati. I knez Lazar je, takođe, nastradao u boju. Smatra se da mu je sultanov sin Bajazit u znak odmazde odrubio glavu. U Kosovskom boju stradalo je mnoštvo dobrih ljudi i junaka srednjovekovne Srbije. Iako se ishod bitke smatra ili pobedom srpske strane, mada sasvim sigurno Pirovom, ili nerešenim, sigurno je da je njen ishod usporio napredovanje Turaka s obzirom na to da su Turci tek 1459. godine zauzeli ostatke Srbije.

Ni jedan srpski vladar nije dobio toliko ljubavi i topline od svog naroda, kao knez Lazar. Njegova požrtvovanost shvaćena je kao svesna žrtva da se očuva državna i narodna sloboda i da posluži kao primer za kasnija pokolenja.

Pećka patrijaršija je jedinstveno svetilište koje je u tami vekova za vremena turske okupacije ljubomorno čuvalo veru, tradiciju i nadu u opstanak naroda. Manastirski kompleks Pećke Patrijaršije smešten je na samom ulazu u Rugovsku klisuru, u blizini Peći. Naziv grada Peći verovatno potiče od starog srpskog naziva za pećinu i nastao je po imenu obližnjih isposnica koje su od 12. veka koristili srpski monasi kao mesto za svoje molitve.

Pećku patrijaršiju sačinjavaju četiri crkve koje su nastajale u periodu od 1220. i 1320. godine. Crkva svetih Apostola je bila sagrađena pod arhiepiskopom Arsenijem I, naslednikom Svetog Save, tokom XIII veka, kada je Patrijaršija iz Žiče bila prebačena u Peć. Ova crkva je najstarija crkva Pećke patrijaršije, čiju je gradnju planirao sam Sv. Sava. Predstavlja jedinstvenu sponu između raškog i srpsko-vizantijskog stila gradnje, a freskama je oslikana 1250. godine. Njeni spoljašnji zidovi bili su tamno crveni, poput manastira Žiča. Crkva svetog Dimitrija je podignuta u periodu od 1317. do 1324. pod arhiepiskopom Nikodimom. Mala po veličini, Crkva svetog Dimitrija ima formu skraćenog upisanog krsta sa prostranom kupolom. Prilaz crkvi uokviren je skladnim kamenim portalom. Joanikije je bio zadužen za slikanje fresaka sredinom XIII veka, a obnoveljene su početkom XVII. Crkva Svete Bogorodice Odigitrije, putevoditeljice, je sagrađena u XIII veku.

Bila je podignuta pod Patrijarhom Danilom II. Ima formu razvijenog upisanog krsta sa osmougaonom kupolom, poduprtom sa četiri slobodno-noseća stuba. Crkva Bogorodice Odigitrije je oslikana 1330. godine. Ostećene kompozicije na zapadnoj strani crkve Bogorodice Odigitrije svedoče o činjenici da su ovi radovi izvedeni za vreme Danila II. Među nekoliko prikaza Bogorodice, najvecu paznju istrazivaca privlaci Bogorodica Mlekopitateljica, naslikana na juznom zidu priprate, kako sedi na prestolu, drzeci u narucju malog Hrista koga doji. Crkva Svetog Nikole je mala crkva, podignuta takođe pod arhiepiskopom Danilom II. To je jednobrodna crkva sa trojnim svodom, sagrađena od opeka i cigala. Originalne freskve crkve Svetog Nikole nisu preživele. Kasnije oslikavanje crkve Svetog Nikole iz 1673. godine je uradjeno pod patrijarhom Makarijem. Freske Crkve Svetog Nikole je kreirao Radul, najpoznatiji srpski slikar kasnog XVII veka.

Čitav kompleks Pećke Patrijaršije je opasan zaštitnim zidom sa pet kula i jednim dodatno utvrđenim donžonom. Od nekih manastirskih utvrđenja i objekata su očuvani samo temelji, koji su i danas vidljivi. Danas su manastiri Pećke Patrijaršije još uvek među najznačajnijim srpskim pravoslavnim centrima u regionu, sa sestrinstvom od 24 monahinje. Bombardovanje Kosova od strane NATO-a 1999. godine je ozbiljno uzdrmalo temelje crkava, ali srećom – one nisu pogođene. Od 2006. godine je Pećka Patrijaršija deo UNESCO svetske kulturne baštine izuzetne vrednosti u opasnosti.

Manastir Gračanica

Drevni manastir Gračanica, na levoj obali reke Gračanke, zadužbina je kralja Milutina i podignut je između 1315. i 1321. godine. Po narodnom predanju kralj Milutin je zaspao na reci Gračanki pred neku bitku i sanjao je anđela Gospodnjeg koji mu je rekao da će u njoj pobediti. Još mu je zapovedio da po ugledu na sliku koja će mu se ukazati u oblacima sagradi crkvu, što je ovaj, zaista pobedivši u bici i uradio. Od manastirskog kompleksa sačuvana je samo crkva, posvećena Uspenju Presvete Bogorodice. Napravljena je od tesanog kamena položenog i ima pet kubeta i tri apside sa osnovom upisanog krsta, te kao takva pripada grupi prvoklasnih arhitektonskih ostvarenja svoga vremena. Spoljna priprata je sagrađena u krajem XIV veka u vreme Sv. Kneza Lazara.

U crkvi se nalaze freske koje prikazuju rodoslov dinastije Nemanjića, kopija iz manastira Dečana, zatim lik kraljice Simonide, supruge kralja Milutina i kćeri vizantijskog cara Andronika II. Vreme XIV i XV veka bio je period velike duhovne slave manastira. U Gračanici je živelo stotine monaha koji su bili razvili veoma intenzivnu duhovnu i umetničku delatnost. U drugoj četvrtini XVI veka tu je bilo i središte novobrdskog mitropolita koji je u manastir doneo i prvu štampariju. Kasnije, usled velikih turskih zuluma, manastir je napušten i crkva je služila za parohijske potrebe. Posle Drugog svetskog rata, manastir su obnovile monahinje i od tada on služi kao ženski manastir. Danas u njemu živi 20-tak sestara koje se bave ikonopisanjem, vezom, poljoprivredom i drugim monaškim poslušanjima.

U oblasti Kosova i Metohije su smešteni i drugi drevni manastiri od izuzetnog značaja za srpsku istoriju i kulturnu baštinu od kojih su najpoznatiji još Đurđevi Stupovi i Dečani.

Zavet Kosova

Srpsko predanje i mnogovekovno iskustvo jasno pokazuju – Kosovo se može u nekom vremenu izgubiti, ali se ne sme dati ili izdati. Izgubljeno ili oteto, ovo je za Kosovo uvek bilo privremeno stanje, a dato Kosovo bilo bi prokletstvo za mnoga vremena i pokolenja, što ne praštaju ni Bog, ni narod!

Smeštaji - Kosovo i Metohija
Rent-A-Car - Kosovo i MetohijaIzleti/Ekskurzije - Kosovo i Metohija

Gradovi