Destinacije ::

Jasno je, mada pomalo šturo obrazloženje da je Šumadija dobila ime po šumama. Danas je teško zamisliti kakve su te šume bile i koliko ih je bilo. Francuski pesnik i akademik Alfons de Lamartin (1790-1869), nakon svog proputovanja Balkanom, o Šumadiji je zabeležio: „Šume su ovde takve, da se danima može ići, a da se sunce ne vidi.“ Bile su guste, neprohodne i toliko rasprostranjene, sve do XIX veka, da su se morale, kako kažu, godinama krčiti i paliti kako bi se zauzelo samo jedno parče zemlje. Danas u Šumadiji još uvek ima šuma, naročito na njenim lepim planinama, međutim obradive površine, i naročito vinogradi, svakako preovlađuju.

sumadija1

Oblast Šumadija je smeštena između Save i Dunava na severu, Zapadne Morave na jugu, Velike Morave na istoku i Kolubare, Ljiga i Dičine na zapadu. Sedište okruga je u gradu Kragujevcu. Šumadinci su, prema rečima Jovan Cvijića, poznati po svojoj iskrenosti i sklonosti ka šalama i dobrodušnom ismevanju tuđih, pa i sopstvenih negativnih osobina. Takođe, ističu se i po svojoj društvenosti, veselom karakteru i dobrodušnosti.

sumadija3

Planina Rudnik

Rudnik je najviša šumadijska planina. Ima čak osam vrhova od preko 1000 metara nadmorske visine, od kojih je Cvijićev najviši. Ovaj vrh je takođe poznat i kao Veliki Šturac, po kome je strogi rezervat prirode, koji se prostire do drugog vrha, Javora, dobio ime. Inače, interesantno je da se na ovoj planini nalaze dva vrha koja nose ovo ime. Tu se takođe nalazi i malo mesto istog imena, koje je nekada bio znameniti rudarski, pa i kulturni centar.

rudnik4

Kao što se da pretpostaviti, ova planina je dobila ime po mnogobrojnim rudarskim oknima i kopovima koji su ovde, u prošlosti postojali. Rimljani su, sudeći po brojnim materijalnim ostacima, svakako bili jedni od prvih rudara, mada je poznato da su ovu planinu pre njih naseljavali i Iliri i Kelti.

rudnik5

Posle mnogobrojnih borbi koje su vodili srpski vladari i bogati feudalci oko ovog prirodnog blaga, krajem XIII veka, kralj Dragutin je bio taj koji ju je osvojio i time doveo slovenski živalj u sastav srpske države. Interesantno je napomenuti da je za vreme njegove vladavine na Rudniku oformljena druga kovnica srpskog novca u zemlji, a dinar koji se tu kovao bio je ispisan ćiriličnim pismom. Rudnik, međutim, nije bilo naselje koje se isključivo oslanjalo na rudarstvo. Ovde je cvetalo zanatstvo, trgovina i kulturni uticaj ovog naprednog grada mogao se osetiti po čitavoj tadašnjoj Srbiji.

rudnik1 rudnik2

Planina je veoma šumovita, bogata najviše bukvom, ali i javorom, mlečom i hrastom. Takođe je izvor mnogih rečica, kao što su Jasenica, Lepenica, Srebrenica i Zlatarica, koje je presecaju i upotpunjavaju lepotu njene raskošne prirode. Rudnik je dobro povezan pešačkim stazama koje prolaze pored mnogobrojnih arheoloških ostataka, vode do vrhova do kojih je lakše ili teže stići, a jedan od posebnih izazova za planinare je Ostrvica, oštra vulkanska kupa, strmih strana do koje se teško stiže.

rudnik6 rudnik3

Prokleta Jerina

Na vrhu Ostrvice nalaze se ostaci srednjovekovnog grada Proklete Jerine, nepopularne supruge Vuka Brankovića, opevane u mnogim srpskim narodnim i drugim pesmama. Rudnik je osunčan tokom većeg dela godine, vazduh je na ovoj planini čist i blagotvoran, a ovde je moguć i lov, kako na sitnu, tako i na krupnu divljač. Na planini se nalazi i Misa, još uvek nedovoljno istražena muslimanska bogomolja, a u blizini mesta Rudnik moguće je posetititi i porodicu Bistrih potoka.

prokleta jerina1 prokleta jerina2

Gledićke planine

Gledićke planine su sledeće po veličini u Šumadiji. Njen najviši vrh je Samar (922m). Pored prirodnog bogatstva koje predstavljaju raskošni pašnjaci, doline reka Lepenice i Ždraljice, zatim Pčelička, Dulenska, i Grošnička reka, guste šume i šumski žitelji, među kojima su neki srne i divlje svinje, ove planine takođe obiluju rudom, i to između ostalog, gvožđem, baritom, bakrom i ugljem.

gledicke planine1

U selima na ovoj planini postoje kuće koje su stare i preko sto, pa čak i do dvesta godina, a u nekima od njih je moguće i odsesti. U selu Čestin, još davne 1932. godine je izgrađen vodospomenik u čast vojnicima poginulim za vreme Balkanskih ratova i Prvog svetskog rata.

gledicke planine2

Manastir Kalenić

U blizini Gledićkih planina se nalazi i Manastir Kalenić, posvećen Vavedenju Presvete Bogorodice. Kalenić je zadužbina jednog od uglednih velmoža despota Stefana Lazarevića. Ovo bogomolja sagrađena je i oslikana u XV veku. Manastir se, zbog likovne umetnosti na freskama smatra jednim od najznačajnijih spomenika srpske kulture. One su takođe, i dobro očuvane pa im se zaista može diviti i u njima uživati. Kalenić važi za jedan od najraskošnijih manastira moravskog stila. Značajno je napomenuti i to da se u ovom manastiru tradicionalno svake godine održava sabor pod nazivom „Prođoh Levač, prođoh Šumadiju.“

manastir kalenic1 manastir kalenic2

Gružansko jezero

Gružansko jezero predstavlja najveću vodenu akumulaciju centralne Srbije. U opštini Knić početkom osamdesetih godina prošlog veka sagrađena je brana kako bi pregradila vodom najbogatiju reku Šumadije, Gružu. Obim jezera je oko 42km, a potapanjem je oformljeno više rtova i uvala čime je stvorena dobro razuđena obala. Najveća dubina jezera je oko 35 metara.

gruzansko jezero1

Ovo jezero rado posećuju ribolovci kako zbog njegove popuralnosti, tako i zbog blizine većih gradskih centara. Poznato je i stoga što se na njemu često organizuju ribolovačka takmičenja. Zastupljene vrste riba su šaran, štuka, som, babuška, beovica, bandar, jezerska pastrmka i druge. Pecanje je moguće samo uz dozvolu koja se može nabaviti u turističkom savezu opštine Knić.

gruzansko jezero3 gruzansko jezero4

Pored ribe, jezero je postalo omiljeno zimovalište i brojnim vrstama ptica, koje se na jezeru gnezde u daleko većem broju od očekivanog. Većim delom je okruženo putevima koji omogućavaju turistima da priđu jezeru i uživaju u raznim vrstama rekreacije, kao i brojnim domaćinstvima da se uspešno bave seoskim turizmom. Ono je poznato još po tome što se, počev od 1996. godine na njegovim obroncima organizuje likovna kolonija „Gružanska jesen“.

gruzansko jezero2

Vinski podrumi

Šumadija je poznata i po svojim vinogradima a neki od najpoznatijih vinskih podruma su Podrum Aleksandrović i Kraljev podrum, kod Topole, Podrum Radovanović u Krnjevu, vinarija Art Wine u opštini Kragujevac i drugi.

vinogradi

Orašac

Orašac zauzima posebno značajno mesto u srpskoj istoriji. To je mesto gde su se na Sretenje, 15. februara, 1804. godine, prvi put nakon 400 godina vladavine Turaka okupile vođe tadašnje srpske države i hajduci željni da započnu bunu protiv Dahija, a potom i da oteraju Turke sa ovih prostora. Tom prilikom je za vožda odnosno vođu ustanika izabran Đorđe Petrović, kasnije od Turaka prozvan Karađorđe.

orašac1

Kao posledica čvrstih i odlučnih dogovora postignutih toga dana, Turci su relativno brzo isterani iz beogradskog pašaluka, odakle je revolucija otpočela. Na ovom mestu je u čast podizanja Prvog srpskog ustanka podignut spomen – kompleks. Kompleks obuhvata crkvu, podignutu drugom polovinom XIX veka, čiji je arhitekta ostao nepoznat, zatim školu, sagrađenu 1932. godine, koja spada u jednu od najlepših građevina ove vrste u unutrašnjosti Srbije. Na beloj mermernoj ploči iznad ulaznih vrata stoji tekst, zahvalnica naroda Šumadije ustanicima.

orašac2

Spomen česma Marićevića jaruga

Deo kompleksa predstavlja i spomen česma, koja se nalazi nedaleko odatle, na lokaciji Marićevića jaruga. Česma je deo veće celine u vidu podzida sagrađenog od kamenih blokova. Na njoj se takođe nalazi i lik vožda, sa natpisom, koji je oblikovao skulptor Raja Nikolić iz Aranđelovca. Spomenik vožda Karađorđa, visok 3, 4 metra i izrađen od belog venčačkog mermera, koji je izradila vajarka vajarke Drinka Radovanović, takođe predstavlja važan deo spomen kompleksa.

cesma1 cesma2

Brdo Oplenac

Brdo Oplenac dobilo je ime po drvenom delu za seljačka kola, koji se ranije nazivao oplen, a za čiju izradu je bila korišćena posebna vrsta hrasta, čije su grane prirodno nepravilnog, račvastog oblika, a koja raste baš na obroncima brda Oplenac.

oplenac1

Na vrhu ovog stenovitog brda podignut je Hram Svetog Đorđa i mauzolej dinastije Karađorđević. U njegovom podnožju nalazi se gradić Topola, administrativni centar oslobođenog dela Srbije, nakon završetka Prvog srpskog ustanka. Gradnju mauzoleja počeo je Petar I Karađorđević, čija je kuća sastavni deo kompleksa pored kraljičine vile, Karađorđevog konaka i njegovog spomenika. Tu se takođe nalaze i hotel, kao i vinogradareva kuća podignuta u stilu starih srpskih kuća, koja sada služi kao muzej.

oplenac2

Bukovička banja

Bukovička banja se nalazi nadomak Aranđelovca, u podnožju planine Bukulje i u njenom sastavu je specijalna bolnica za rehabilitaciju. Poznato je da je kiselu vodu ove banje još u XIX veku koristio Dositej Obradović, a knjaz Miloš je poželeo da se upravo ta voda na dvoru koristi kao stona voda.

bukovicka banja1

Pored lekovite vode i blata, specijalna bolnica za rehabilitaciju pruža mogućnost korišćenja bazena, đakuzija, sauna, hidrokinetičkih tuševa sa promenjljivim pritiskom i temperaturom i drugih sadržaja koji su danas nezaobilazni u modernim spa centrima. Ovde se mogu lečiti bolesti gastrointestinalnog trakta, oboljenja hepatobilijarnog trakta i pankreasa, bolesti respiratornog sistema, te povrede i oboljenja lokomotornog sistema.

bukovicka banja2

Garaško jezero

U blizini Bukovičke banje, tačnije na Bukulji se nalazi i Garaško jezero. Sa jedne strane obale su mu strme, dok su sa druge pristupačne. Na pojedinim mestima postoje i platforme, oko kojih se ribolovci utrkuju na početku sezone lova na šarana. Pored šarana, moguće je loviti i soma,smuđa, štuku i amura koji mogu dostići zavidne dimenzije. Ima i druge, takozvane bele ribe.

garasko jezero1 garasko jezero2

Risovačka pećina

U blizini banje takođe se nalazi i Risovačka pećina, naročito interesantna, jer su u njoj pronađeni arheološki ostaci staništa ledenog čoveka, kao i fosilni ostaci pećinskog medveda, mamuta, runastog nosoroga, bizona, pećinskog lava, leoparda, pećinske hijene, jelena i drugih životinja. Zbog prirodnih i istorijski značajnih karakteristika pećine i njene okoline, stavljena je pod zaštitu kao spomenik prirode I kategorije.

risovacka pecina

Selo Male Pčelice – Centar Srbije

U centru Šumadije nalazi se i selo Male Pčelice, koje je značajno po tome što je određeno mesto kraj njega, nakon komplikovanih izračunavanja Republički geodetski zavod proglasio zvaničnim geografskim centrom Republike Srbije.

Velika Morava

Velika Morava ili samo Morava istina nastaje spajanjem Južne i Zapadne Morave kod Stalaća, međutim protiče kroz samu sredinu ovog kraja navodnjavajući njene ravnice i njive, presudne za opstanak i razvoj ovog okruga, pa je stoga po njoj i dobio ime. Od Stalaća, do ušća u Dunav, severoistočno od Smedereva, Morava je dugačka 185km.

morava1

Ime su reci dali još stari Rimljani koji su je zvali Margus. Morava je nekada bila divlja i nepredvidiva reka. Plavila je i podrivala sopstvene obale, gutala okolne njive i bašte i seljaci su je smatrali zloćudnom. I danas je uobičajena pojava da ova reka posle poplave promeni tok, a na mestu gde je nekada tekla iza sebe ostavi jezerska korita koja nazivaju moravištima. Sedamdesetih godina 20.veka, nakon dveju velikih poplava 1963. i 1965. godine, započeti su obimni radovi na sprečavanju izlivanja. Međutim, Morava je i dalje poznata kao brza i nepredvidiva reka, sa mnogim virovima i nedovoljno poznatim dnom, u kojoj se, iako redovno ima kupača, malo, malo pa po neko i udavi.

morava3

U Moravu se ulivaju Belica, Lepenica i Jasenica, zatim Crnica, Ravanica i Resava i sve one zajedno pripadaju crnomorskom slivu. Kraj Morave ima vrbaka, bagremara i topoljaka, u kojima živi čak više od sto vrsta ptica, a moravski virovi udomljavaju raznorazne vrste riba među kojima su bucov, šaran, mrena, smuđ, štuka, som, pa i skobalj i klen. Iako reka protiče pokraj mnogih naselja i gradova, jedini grad na samoj njenoj obali je Ćuprija, koja je zbog izlivanja ove reke mnogo puta pretrpela štetu.

morava2

Interesantno je da se ime ove reke pominje u mnogobrojnim nazivima pesama, od kojih je najpoznatija: „Oj Moravo, oj Moravo, moje selo ravno,“ po njoj je dobio ime jedinstveni stil u srpskoj umetnosti „moravska škola,“ a u XIV veku se čak cela tadašnja država kneza Lazara nazivala Moravska Srbija.

morava4

Izletište Sisevac

Sisevac je turističko vikend naselje izvanredne lepote, i umirujućeg dejstva, u blizini koga izvire rečica Crnica i koje je prijatno ušuškano u kotlini Kučajskih planina. Naziv mesta se vezuje za manastir Sveti Sisoje, koji se nalazi na samom ulazu, i koji je danas obnovljen. Po nekim izvorima Sisevac je knez Lazar izabrao kao mesto za svoj pčelinjak, zato što mu se ovo, u planini skriveno, ali pitomo mesto, veoma dopalo.

sisevac1 sisevac2

Ovde se nalazi i pastrmski ribnjak u kome se uzgaja najkvalitetnija pastrmka u Srbiji, kao i moderno uređen bazen i hladovito mesto predviđeno za roštiljanje. U blizini su obronci Kučajskih planina, koje su nedavno proglašene rezervatom prirode. Planina je bogata šumom, kroz koje protiču rečice i potoci, a od životinja se mogu videti veverice, zečevi, puhovi, lisice i srne, a na većim visinama čak i vukovi.

sisevac3

Izletište Grza

Grza je još jedno poznato izletište i vikend naselje u blizini Paraćina, koje je dobilo ime po istoimenoj rečici. Odlikuje ga prelepa priroda, koja obiluje pečurkama i lekovitim biljem i koja će imati okrepljujuće dejstvo na svakog šetača. U okviru izletišta se zapravo nalazi i samo izvorište Grze, iznad koga se takođe nalazi i ulaz u pećinu u koju je prijatno ući naročito za vreme vrelih letnjih dana.

grza

Vodopad Veliki Buk (ili Lisine)

Veliki Buk ili Lisine je vodopad, smešten na padinama Beljanice. Nalazi se na rečici Vrelo, na 380 metara nadmorske visine, u blizini Resavske pećine. U podnožju je formirano jezerce u kom su se nastanile ukrasne ribe u kojima posetioci mogu da uživaju. Pored nekoliko restorana, puteljka kroz prelepu prirodu koji vodi do vodopada, kada se popne na vrh padine, iznad samog vodopada, može se videti starinska kućica, i nabasati na koze i jariće koje stanovnici obližnjih mesta uzgajaju. Vodopad Lisine dugo je smatran najvišim vodopadom u zemlji, sa visinom od 25 metara, dok tokom devedesetih godina 20.veka nisu otkriveni vodopadi na Staroj planini.

vodopad veliki buk

Resavska pećina

Resavska pećina je većim delom istražena, uređena i prilagođena turistima, a nalazi se na dvadeset kilometara od grada Despotovca, u krečnjačkom brdu Babina glava, na nadmorskoj visini od 485 metara. Ova pećina se smatra među najstarijim pećinama u zemlji, s obzirom da se njena starost procenjuje na 80 miliona godina.

resavksa pecina1

Njena unutrašnjost podseća na unutrašnjost dvoraca iz bajki i prepuna je brojnim i raznovrsnim kanalima, galerijama, stubovima, stalaktitima, stalagmitima i okamenjenim vodopadima. Pećinski nakit se nalazi i na samom ulazu. Nastao je rastvaranjem kalcijum karbonata, a boja zavisi od minerala kroz koji je voda prošla i javlja se u tri boje – crvenoj, beloj i žutoj.

resavska pecina2

Posetioci se prilikom obilaska pećine kreću spiralnom betonskom stazom, u jednom smeru, dakle kružnim putem kroz pećinu. U mogućnosti su da vide, posmatraju i dive se brojnim dvoranama, od kojih su najpoznatije „Dvorana sraslih stubova ili kolonada,“ „Dvorana košnica,“ ponor „Slepi tunel,“ koji je ispitan, ali nije uređen za razgledanje, zatim „Predvorje istorije,“ i druge.

resavska pecina4 resavksa pecina3

Manastir Ravanica

Manastir Ravanica smešten je u blizini sela Senje, u opštini Ćuprija. U njemu su, jubilarne 1989. godine pohranjene mošti kneza Lazara. Manastir je ujedno i njegova zadužbina. Sagrađen je desetak godina pre Kosovskog boja (oko 1375. godine), dok su freske oslikane pred sam boj. Po svojim arhitektonskim i likovnim obeležjima ravanička crkva predstavlja sam početak rada moravske škole. Manastir je bio opasan bedemom, od koga su danas ostale sačuvane tri, kao i deo severnog bedema.

manastir ravanica

Manastir Manasija

Manastir Manasija je još jedan značajan pomoravski istorijsko verski spomenik, koji se smatra najznačajnijim dostignućem moravske škole. Podignut je između 1407. i 1418. godine pod pokroviteljstvom despota Stefana Lazarevića, poznatog i kao Stefana Visokog. Nakon osnivanja, manastir je postao kulturni centar despotovine u kome se nalazila i čuvena radionica za prepisivanje i prevođenje knjiga, takozvana Resavska škola.

manastir manasija1 manastir manasija2

U toku turske okupacije koja je trajala više vekova, manastir je više puta bivao spaljen, opustošen i razoren. Sa crkve je bio skinut i odnet olovni krov, tako da su freske koje se nalaze unutar crkve više od jednog veka bile izložene atmosferskim uticajima, pa je kao zbog toga više od dve trećine fresaka nepovratno propalo. Manasija je bila opasana bedemom sa devet kula, koje su danas obnovljene. Takođe, kao i manastir Ravanica i Manasija je okružena prelepom i raskošnom prirodom.

manastir manasija3

Lokacija na mapi

Smeštaji - Šumadija
Rent-A-Car - ŠumadijaIzleti/Ekskurzije - Šumadija

Gradovi